فتاوی مراجع تقلید در مورد روزهداری با دیابت و پرداخت زکات فطره و کفاره افراد دیابتی و غیر دیابتی
ماه رمضان برای افراد دیابتی چالشهایی را به همراه دارد. به جز پژوهشگران و جامعه علمی کشور، مراجع تقلید هم برای پیروان خود پاسخهایی در این رابطه دارند. در این مقاله به روزهداری با دیابت از نگاه مراجع تقلید و امکان پرداخت زکات فطره و کفاره به انجمن دیابت گابریک به عنوان یک سازمان مردمنهاد از نظر مراجع تقلید پرداخته میشود.
سوال و استفتاء:
از آنجا که مبتلایان به دیابت یا مرض قند مجبورند هر روز یک یا دو بار انسولین تزریق کنند یا از داروهای خوراکی برای کاهش قند خون استفاده نمایند و نباید در وعده های غذایی آنها تأخیر و فاصله بیفتد، زیرا باعث پایین آمدن میزان قند خون و در نتیجه تشنج و بیهوشی می شود، لذا گاهی پزشکان به آنها توصیه می کنند که در روز در کنار ۳ وعده اصلی ۲ تا ۳ میان وعده نیز مصرف نمایند، خواهشمندیم نظر شریف خود را درباره روزه داری این افراد بیان فرمایید.
پاسخ مراجع عظام تقلید:
- آیتالله خامنهای: اگر بدانند که خودداری از خوردن و آشامیدن از طلوع فجر تا غروب، به آنان ضرر می رساند یا خوف ضرر داشته باشند، روزه گرفتن بر آنها واجب نبوده و بلکه جایز نیست.
- آیتالله مظاهری: اگر پزشک متخصّصِ متدیّن که اهل روزه گرفتن است، تشخیص دهد که روزه گرفتن برای کسی ضرردارد، میتواند نگیرد.
- آیت الله نوری همدانی: اگر روزه ضرر دارد نباید روزه بگیرند.
آیت الله صانعی: اگر روزه گرفتن برای کسی ضرر داشته و موجب بیماری او می شود روزه بر او واجب نخواهد بود و تشخیص ضرر با خود مکلف می باشد.
- آیتالله شبیری زنجانی: تزریق انسولین روزه را باطل نمی کند اما خوردن – دارو یا غذا – در هر حال روزه را باطل می نماید. با توجه به شرایط فرد مبتلا اگر روزه گرفتن، خوف ضرر برایش داشته باشد نباید بگیرد.
- آیت الله محقق کابلی: اگر روزه ضرر داشته باشد روزه از او ساقط است و تا سال آینده اگر قضایش را نتوانست بگیرد روزی یک مد طعام (۷۵۰ گرم) کفاره بدهد.
آیتالله مکارم شیرازی: کسی که می داند روزه برای او ضرر دارد باید روزه را ترک کند و اگر روزه بگیرد صحیح نیست، همچنین اگر یقین ندارد اما احتمال قابل توجهی می دهد که روزه برای او ضرر دارد، خواه این احتمال از تجربه شخصی حاصل شده باشد یا از گفته طبیب. همچنین خوردن قرص و سایر مواد غذایی، روزه را باطل می کند. چنانچه امکان تغییر ساعت استفاده از آن، به قبل از اذان صبح و بعد از اذان مغرب وجود داشته باشد و این کار برای بدن ضرر نداشته باشد باید روزه بگیرند. در غیر این صورت نباید روزه بگیرند .
آیتالله سیستانی: روزه واجب نیست و تنها برای هر روز مقدار ۷۵۰گرم نان یا آرد به فقیر بدهید.
- آیت الله بیات زنجانی: با سلام و تحیت؛ روزه برای فرد مورد سؤال لازم نیست و اگر تا ماه رمضان آینده نیز بهبود نیابد، قضا هم ندارد ولی برای هر روز روزه گرفته نشده، به مقدار ده سیر طعام به فقرا هدیه دهد.
- آیت الله جوادی آملی: اگر فرد دیابتی می تواند روزه بگیرد و برای او ضرر ندارد باید روزه بگیرد اما اگر نمی تواند و به او ضرر می رسد نگیرد. ملاک تشخیص خود فرد است که می تواند روزه بگیرد یا خیر
مشورت با پزشک: قبل از شروع ماه رمضان با پزشک معالج خود مشورت کنید تا وضعیت سلامتی و توانایی بدن شما برای روزهداری بررسی شود.
تنظیم داروها: مصرف داروهای خوراکی یا تزریقی باید مطابق با مشورت پزشک به زمان مناسب منتقل شود.
پیروی از توصیههای تغذیهای:
- وعدههای سحری و افطار باید متعادل و حاوی مواد مغذی باشند.
- پرهیز از مصرف غذاهای پرچرب و قندی.
مانیتورینگ قند خون: افراد باید قند خون خود را به طور مرتب بررسی کنند تا از افت یا افزایش غیرمنتظره جلوگیری شود.
قطع روزه در مواقع اضطراری: در صورت بروز علائمی مانند تشنج، کاهش شدید قند خون، یا احساس ضعف شدید، بلافاصله روزه را قطع کنید.
جمعبندی
روزهداری برای افراد مبتلا به دیابت بستگی به شرایط سلامت و نوع دیابت دارد. رعایت توصیههای پزشکان و فتاوی مراجع تقلید میتواند این فرایند را ایمنتر کند. در هر حال، حفظ سلامتی اولویت دارد و خداوند در شریعت خود برای افراد بیمار آسانی را مقرر کرده است.
سوال و استفتاء:
با علم به اینکه دیابت( بیماری قند) یکی از شایعترین و خطرناکترین بیماریهای کشور میباشد و امکان درمان قطعی ندارد و پیشگیری از عوارض مرگبار آن با دارو (بیست درصد) و آموزش خودمراقبتی (هشتاد درصد) امکانپذیر است، آیا دادن زکات فطره و صدقات جاریه برای کمک به فعالیتهای آموزشی و کمک به بیماران دیابتی به ویژه کودکان مجاز میباشد؟
